Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 1
" Antoni Józef Rolle BENEDYKT Z DROZDEŃ NOWINA HULEWICZ "

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 2
" Lat czterdzieści dobiega, jak z oficyny ruchliwego podówczas bibliopoli p. Teofila Glüksberga wyszło dzieło Henryka Rzewuskiego, z głośnym i oryginalnym tytułem: Mieszaniny obyczajowe. Dziś bym nawet opowiedzieć wam nie potrafił wiele one hałasu i krzyku wywołało w ospałym..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 3
" i Benedykt Hulewicz — ulubieniec tulczyńskiego dynasty. W jaki sposób ostatni dostał się do regestru, nie możemy tego zrozumieć. Że p. Benedykt był dowcipnym, na to się zgadzamy, ale nigdy błaznem, nigdy rezydentem, przeciwnie, odegrał on nawet pewną rolę w dziejach, rolę..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 4
" XVI wieku herb Nowina przybrali, modelując się na wzór szlachty polskiej. A występują gromadnie: na akcie unii, rozsyłanym z rozkazu „hospodarskiego" w ziemi wołyńskiej, podpisuje się sześciu Hulewiczów z powiatu łuckiego, nadto wdowa po siódmym Romanie, mieszkająca w Rodoszynie...."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 5
" burzliwy charakter nie temperował się, nie poskramiał; ledwie czterech duchownych doszukaliśmy się między nimi: dwóch prawosławnych (Petroni — archimandryta owrucki 1616 r., i Sylwester — władyka przemyślski r. 1635) i dwóch łacinników, obaj dominikanie. Starostw nie biorą,..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 6
" nie o miedzę, ale o cerkiew walczono; tak się też na tę kwestią zapatrywać potrzeba. A znajdą się dla niej okoliczności łagodzące: często bowiem królowie na jedną posadę wydawali dwa przywileje: pierwszy miał znaczenie pierwszego numeru, drugi — drugiego, tj. jeden upoważniał..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 7
" chorąży czerniechowski: „zadarł on z Rzeczypospolitą", przerzucił się na stronę kozaków, toteż w „egzekucyi pakt hadziackich, z uniżoną prośbą do Jego Królewskiej Mości" podaną na sejmie r. 1659, znajduje się petycja i za JM. p. Gabrielem Hulewiczem. Wszyscy do czci..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 8
" tej ujrzał światło dzienne p. Benedykt (1750 r.), a w rok potem i młodszy brat jego Franciszek. Tyle o rodzie antenatów, jak widzicie — sporo; na dwóch, ba, nawet na więcej karmazynów starczy. II Braknie nam szczegółów biograficznych do pierwszych chwil życia p. Benedykta;..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 9
" umiał się i ks. Wolfowi, mentorowi przyszłego tulczyńskiego władcy, akomodować, toteż stał się niejako konieczną osobą w tym otoczeniu. Przyznać potrzeba, że w ponurej chwili zainstalował się młodzian na dworze wielkiego pana; wojewodzina, złożona chorobą, ciężyła jak..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 10
" I oto, kiedy wylękły wojewoda dowiaduje się o niespodziewanym a okropnym zgonie synowej, kiedy jeszcze nie przyszedł do siebie od grozy, wpada służba z doniesieniem, że syn sobie życie odebrał... I wszystko to zniósł ten człowiek, spokojnie udał się do apartamentu Szczęsnego,..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 11
" ralnie, że kartki ich dostawały się do rąk zawsze czujnego Brühla, a stamtąd szły do Krystynopola. Jak się zachowywał w podróży nasz p. Benedykt? z wielkim taktem od początku do końca, bo nie stracił zaufania starego królika Rusi, a jednocześnie umiał pozyskać dozgonną..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 12
" czucia ujęły bardzo Szczęsnego, zaczął bywać u antagonisty swojej rodziny, a serdecznie tam przyjęty, poznał wiele osób, w ich zaś liczbie Kaunica, z którym do zgonu tego ostatniego zachował stosunki. Bardzo się obaj młodzieńcy mieli podobać niemieckiemu mężowi stanu, Potocki..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 13
" do Lucern, a my częścią statkiem po jeziorze Zurichskim, często piechotą nawiedzaliśmy sławne miejsca... i w Schwitz... stanęliśmy, Bogu dzięki, tak zdrowi, jak nigdy zdrowi być nie mogliśmy." Zapewne na zasadzie tej wycieczki p. Benedykt powtarzał, że nauczył się dopiero..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 14
" sprzyjał Komorowskim. Potocki pragnął skończyć sprawę, nie bacząc na koszta, milion wszakże złotych rozsypał, a końca nie widział. Tymczasem społeczność warszawska wyrywała go sobie: „starostę chwytano wszędzie i wielkie mu czyniono honory"; bogaty młodzieniec był partią..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 15
" bił sobie względy u dworu; polubił go bardzo Naruszewicz, może zbyt jaskrawo odmalował Stanisławowi Augustowi znaczenie pana Benedykta w otoczeniu Szczęsnego, dość, że ten pragnąc sobie zyskać stronnika w przyjacielu chorążego koronnego, ofiarował mu, ni mniej, ni więcej, tylko..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 16
" Pierwsza z nich, Konstancja, wyszła potem za Ludwika Tyszkiewicza pisarza litewskiego/Druga, Izabela, za Ignacego Potockiego marszałka w. litewskiego. Szczęsny, chcąc zażegnać burzę, postanowił, zawsze ze swoim młodym i nieodstępnym towarzyszem, odwiedzić dobra ukrainne. Zaciekawiły..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 17
" Już po kilku dniach pobytu na Humańszczyźnie powiedział Szczęsny swemu towarzyszowi, że ma zamiar stale osiąść na kresach. Ale gdzie? Humań tradycję miał niewesołą, Mohylów na skraju posiadłości rzucony, Brahiłów jakby w kotlinie zamknięty, zewsząd przy tym okolony lasami......"

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 18
" amandi"; długich lat kilkanaście nad nim prześlęczył, poprawiał, przerabiał i w końcu sklecił niewielką i bardzo a bardzo niefortunną książeczkę. Bentkowski zaregestrował ją w swoim sumarycznym spisie, znanym pod niewłaściwą nazwą „Literatury Polskiej", i chyba przez..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 19
" dając. Z pierwszej tych Xiąg oddałem ofiarą JOX. Adamowi Czartoryskiemu Gener. Ziem Podolskich, będącemu w Tulczynie (1787), z powodu, abym tak zacnego i wysokiego choć małym podarkiem wielbiąc Pana, okazał, że kogo Pan kocha, temu i słudzy przychylni, a ów węzeł przyjaźni,..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 20
" złotych osiemset, niech proboszcz, kaprysi i świeczek nie daje więcej, jak cztery — obejdzie się..." Więc zaletą jedyną, a przynajmniej najgłówniejszą, kaptującą mu ludzi, był dowcip, którym się co chwila popisywać lubił i umiał. Wpadał on często w trywialność, choć..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 21
" przystroił swoją kamienicę w nagą postać jakiegoś dziada, zaopatrzywszy ją niby łacińską cytatą, z jakowej urosła polska, bardzo niepochlebna dla Wittowej sentencja, mogła się tylko pani Józefinie podobać dlatego, że była wymierzona przeciw rywalce. Już to wojewodzina nie..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 22
" Zabawny wszakże fakt mamy do zaznaczenia: oto w apartamentach fraucymeru wojewodziny nie posiadały żarciki p. Benedykta zachowania; wszechpotężnie tam panująca Czyżowa, faworyta samej pani, nie dała się nigdy rozśmieszyć i skaptować, nie bacząc na to, że się z najsolenniejszą..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 23
" lebce; a że niewiele pomyślności zaznawał pan jego, więc i sługa z smutnie zwieszoną głową przesuwał się pośród towarzystwa — i po jego zgonie wstąpił do grobu zapomniany. Postać to powszednia, powie może niejeden; nie przeczymy temu, ale wspomnieć się o niej godzi choćby..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 24
" jest tradycja o łaskawości tulczyńskiego dziedzica dla poddanych: chłopi, na jego ziemiach osiedli, rychło przychodzili do bogactwa. Opisy Chrząszczewskiego, mające wszelkie pozory arkadyjskiej idylli, wcale nie są przesadzone. Jeszcze jedno zastrzeżenie: utrzymywano powszechnie, może..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 25
" lewicz, to jeszcze winowajca na pewne zasługujący względy: każdy krok jego był wynikiem głębokiego przekonania, nie kierowała nim chęć znaczenia, tylko fałszywe przeświadczenie, że tak, a nie inaczej postępując, będzie użytecznym krajowi. Z powagą zasiadł na konsyliarskim..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 26
" nił, i to bardzo gorliwie, mianowicie został opiekunem i promotorem loży masońskiej, założonej w Tulczynie około roku 1780. Wiadomo, że głównym krzewicielem wolnomularstwa w Rzeczypospolitej, był baron Harszi; „pomagali baronowi panowie: Hoffman, Orsetti i Hincz, a kilku..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 27
" Toteż przeżyli ze sobą szczęśliwi a spokojni długich lat trzydzieści. Jejmość przeniosła się do Zabuża, wioski w powiecie winnickim położonej, a wypuszczonej przez Potockiego w dzierżawę; jegomość zaś gościem był w domu, ciągle bowiem w Tulczynie przesiadywał. VI W..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 28
" geneza ostatniej konfederacji; już w r. 1787 w Kijowie plan jej układano. Dodamy w końcu, że w rzędzie ojców chrzestnych figurował tylko p. Dyzma. Na Sejmie Czteroletnim występuje Hulewicz jako poseł wołyński, zachowuje się on z wielkim taktem i powagą; naturalnie, od początku do..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 29
" na dziewiętnastym (15 listopada), zamyka mowę następującą sentencją: „bardzo by dobrze było Rzeczypospolitej, gdyby zerwała alians z retoryką, a zawarła go z logiką". Dowcip ten też czy przestroga, nawet w diariuszu Siarczyńskiego kursywą wydrukowany, powtarzała długo cała..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 30
" Nie przeczuwali, że za lat parę kawałka ziemi mieć już nie będą, na którym by obradować mogli. Naturalnie, że nie pominął kwestii „o stanowieniu króla" (317 z 23 września), o elekcji (319 z 27 września), o przypuszczeniu stanu duchowego ad activitatem (379 z 1 lutego 1791..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 31
" a co gorsza, układane pod wpływem namiętności, z barbarzyńską zaciekłością druzgocą i 'obalają kunsztowne a piękne postanowienie Sejmu Czteroletniego; czytając je, dziwić się przychodzi głupocie tych nowych obrońców wolności. Pomijając treść niecną, sama forma razi: takie..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 32
" pędza". Uśmiał się kasztelan z naiwności p. Benedykta i opowiedział jak złotą tabakierką, napełnioną dukatami, okupił grzeczność i powolność indagatora. A szlachcic tego nie rozumiał; jemu się zdawało, że świat cały powinien wiedzieć o jego sympatiach, a szczególnie..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 33
" p. Benedykta ze szlachtą z tego powodu; raz np. chciał podnieść cenę pracy chłopskiej w majątkach wydzierżawionych do wysokości, jaką u siebie praktykował: pieszy dzień do 18 groszy, ciągły do 22... Cóż to było krzyku, co hałasu, gdzie indziej bowiem zmniejszono ją do 15 i 18..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 34
" przykład p. W., znany i powszechnie szanowany obywatel, pożyczył komuś pieniądze i nie mógł ich wydostać; pozostawała droga prawna; „znam sprawę, dobra żona za męża zaręczyła, ale gdy przyszło płacić — powiada — że przymuszona. Czyż dający pieniądze wie, że mąż..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 35
" sympatią; zasługiwał na to czcigodny starzec, miał poza sobą przeszłość nieposzlakowaną, posiadał ogólne uwielbienie, żył z przybyszami dobrze dlatego, by „dzikim" stroniącym od tych stosunków pomagać w wypadku potrzeby, i pomagał też nieustannie... Należał do towarzystwa..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 36
" czy parobek chciał się żenić, natychmiast wpraszał się na starostę, brał na siebie opończę, ręcznikiem się przepasał i szedł w swaty; dopieroż na chłopskim weselu w ruskim języku rozpoczyna koncepta swoje, że gromada aż się kładzie od śmiechu, a nie tylko koncepta, ale..."

Benedykt z Drozdeń Nowina Hulewicz - strona 37
" zwoitym, a jeżeli prawda ma być zupełną, zawsze nieprzyzwoitym gawędziarzem, z życia ziemianina życzliwego włościanom, miernego poety, skazanego już przez współczesnych na zapomnienie i niefortunnego uczestnika ostatniej konfederacji. "