Parkiety dębowe

Po prostu: ostatni grosz siestrze oddał. Wtedy już ludzie o mało ze śmiechu nie popękali i przydomek głupiego Gabrysia ostatecznie przykleił się już do niego. Ale on o to jak by nie dbał i dwa razy jeszcze po swojemu zrobiła: raz, kiedy stare ciotczysko niedołężne, swarliwe, którego nikt trzymać u siebie nie chciał i które na żebry już miało iść, do swojej chałupy przyjął; drugi raz, kiedy z panną niemłodą i na twarzy bardzo czarną, ale posażną, ożenić się nie chciał. Sama Pancewiczowa swatała mu tę pannę; bo choć on i we wzgardzie zaczynał być u wszystkich, ależ zawsze krewnego jakkolwiek ratować i z biedy podnieść wypadało. Żadna posażna i młoda nie poszłaby za niego, wynalazła więc posażną i starą a szpetną. On zaś za nic! ,.Na co mnie to? — mówił. — Mnie i tak dobrze. Ja nie niewolnik, aby mnie ktokolwiek, choćby i za największe pieniądze, kupował!" Tak i pozostał: biednym, że aż podeszwy od butów mu odpadają, i pustelnikiem, tylko zwierzątkami, kwiatkami i skrzypcami umila sobie życie. I cóż za korzyść z takiego życia? Ani wygody i przyjemności żadnej, ani honoru żadnego nigdy nie ma. Jedna krowa, jeden mizerny konik, kilka kur, które ciotka hoduje; przyjdzie gdzie, nikt nawet nie zauważy i siedzieć nie poprosi; odezwie się z czym, wszyscy, i nie słuchając, śmiać się już zaczynają, bo z góry wiadomo, że głupi Gabryś nic mądrego powiedzieć nie zdoła. Toteż od dawna już nie chodzi nigdzie i nie odzywa się do nikogo. Jeżeli dla interesu lub innej jakiej przyczyny wsunie się gdziekolwiek, to zaraz przy drzwiach siada, aby nikomu na drodze nie zawadzać, i milczy, najmniejszego zaś jedzenia za nic w gościnie do gęby nie weźmie, widać dlatego, aby ci ludzie, którzy naigrawają się z niego i we wzgardzie go mają, nie pomyśleli czasem, że głodnym jest i chleba ich pożąda. Miał i on swoją ambicję! i jaką!